ขับเคลื่อนนวัตกรรมสู่การปฏิบัติ! อว. ผนึก พม. "อ.เชน" ตรวจเยี่ยมซินโครตรอนโคราช โชว์เทคโนโลยีขั้นสูง 'ถ่ายภาพสมอง 3 มิติ-รถกวาดระเบิด-เซนเซอร์ควอนตัม' ตอบโจทย์ประเทศ พร้อมส่งมอบเครื่องกรอง PM2.5 ฝีมือ ...

         เมื่อวันที่ 27 มิ.ย. ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วย นายนิกร โสมกลาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) นำคณะผู้บริหารระดับสูง ลงพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา เพื่อตรวจเยี่ยมการดำเนินงานและติดตามความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ณ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ประจำจังหวัดนครราชสีมา โดยการลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมในครั้งนี้ มีคณะผู้บริหารระดับสูงร่วมเดินทางและให้การต้อนรับอย่างพร้อมเพรียง นำโดย นายกันตพงศ์ รังษีสว่าง ปลัดกระทรวง พม., ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. และนายอนุพงศ์ สุขสมนิตย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งคณะฯ ได้เข้าตรวจเยี่ยมชมความก้าวหน้าของผลงานวิจัยและนวัตกรรมภายในสถาบันฯ รวม 3 จุดหลัก ประกอบด้วย

         จุดที่ 1 อาคารวิทยนวัตกรรม ศ.ดร.ยศชนัน และคณะผู้บริหาร ได้รับฟังการบรรยายและชมการสาธิตเทคโนโลยีขั้นสูงระดับประเทศ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนวิทยาศาสตร์ไทย อาทิ เทคโนโลยีระบบแม่เหล็กและระบบสุญญากาศ รวมถึงการทำงานของระบบเครื่องเร่งอนุภาค นอกจากนี้ ยังได้รับชมนวัตกรรมด้านวิศวกรรมที่สามารถนำไปต่อยอดใช้ประโยชน์ได้จริงในหลากหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็น การทดสอบชิ้นส่วนดาวเทียม การพัฒนารถขุดควบคุมระยะไกลอัตโนมัติสำหรับภารกิจกวาดล้างทุ่นระเบิดในพื้นที่เสี่ยงอันตราย ตลอดจนนวัตกรรมอุปกรณ์ทางการแพทย์ เช่น สายรัดห้ามเลือดและเฝือกอ่อน ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติภารกิจในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชาโดยเฉพาะ

         จุดที่ 2 ห้องปฏิบัติการแสงสยาม ซึ่งมุ่งเน้นการจัดแสดงเทคโนโลยีเชิงลึกที่สามารถประยุกต์ใช้เพื่อตอบโจทย์ความต้องการทั้งด้านการแพทย์และอุตสาหกรรม โดยมีไฮไลต์สำคัญคือ โครงการ SYNAPSE ซึ่งเป็นการใช้เทคโนโลยีเอกซเรย์แบบสามมิติ ถ่ายภาพเพื่อสร้างแผนที่การเชื่อมต่อของสมองมนุษย์ โดยโครงการนี้ได้รับความร่วมมือจากสถาบันชั้นนำ 8 แห่งทั่วโลก เพื่อสร้างองค์ความรู้ด้านประสาทวิทยา รองรับการวิจัยและรักษาโรคสำคัญ เช่น โรคอัลไซเมอร์ พาร์กินสัน และเนื้องอกในสมอง พร้อมกันนี้ยังมีการจัดแสดงการพัฒนาเซนเซอร์ล้ำสมัย เทคโนโลยีรังสีเอกซ์พลังงานสูงเพื่อวิเคราะห์ธาตุหนักสำหรับเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก และอีกหนึ่งผลงานที่โดดเด่นคือ การวิเคราะห์การปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย เพื่อนำไปสู่การพัฒนาระบบบำบัดสารหนูและโลหะหนัก คืนแหล่งน้ำที่ปลอดภัยสำหรับการอุปโภคบริโภคให้กับประชาชน

         จุดที่ 3 โถงนิทรรศการ ซึ่งคณะได้เยี่ยมชมการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ประกอบด้วย นวัตกรรมด้านอาหารเพื่อยกระดับคุณภาพและเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ เทคโนโลยีด้านวัสดุคาร์บอนขั้นสูง รวมถึงนวัตกรรมกราฟีนที่ช่วยขับเคลื่อนประเทศสู่เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน นอกจากนี้ยังมีการนำเสนอความสำเร็จในการพัฒนาเครื่องเคลือบฟิล์มคาร์บอนเสมือนเพชร ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการยกระดับอุตสาหกรรมเป้าหมายของประเทศ เช่น อุตสาหกรรมปิโตรเลียมและอุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์อาหาร

         ในช่วงท้ายของการตรวจเยี่ยม ศ.ดร.ยศชนัน ได้เป็นประธานส่งมอบ "นวัตกรรมเครื่องกรองฝุ่น PM2.5 แบบ C-R Box" จำนวน 10 เครื่อง ซึ่งเป็นผลงานที่คิดค้นและพัฒนาโดยวิศวกรของสถาบันแสงซินโครตรอน ให้แก่ นายนิกร โสมกลาง รมว.พม. เพื่อนำไปกระจายสู่พื้นที่เป้าหมายสำหรับการดูแลสุขภาพและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง เครื่องกรองฝุ่นต้นแบบนี้มีประสิทธิภาพสูงมาก สามารถดักจับฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 และดักจับฝุ่นหยาบ PM10 ได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 จุดเด่นที่สำคัญคือ เป็นนวัตกรรมที่ออกแบบมาให้ผลิตได้ง่าย ใช้วัสดุที่สามารถหาซื้อได้ทั่วไปตามท้องตลาด ซึ่งหน่วยงานต่างๆ ตลอดจนชุมชน สามารถนำต้นแบบไปประกอบสร้างเครื่องกรองฝุ่นใช้เองเพื่อป้องกันมลพิษทางอากาศได้อย่างยั่งยืน

         สำหรับ "สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน" ถือเป็นหน่วยงานหลักที่มีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีเครื่องเร่งอนุภาคและโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของไทย ปัจจุบันให้บริการด้วยเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนระดับพลังงาน 1.2 GeV ซึ่งช่วยพัฒนากำลังคนด้านวิศวกรรมของไทยให้ทัดเทียมนานาชาติ และรองรับงานวิจัยหลากหลายสาขา ทั้งวัสดุศาสตร์ เคมี การแพทย์ เกษตร และสิ่งแวดล้อม และเพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคต ล่าสุดคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้สถาบันฯ ดำเนินการโครงการสร้างเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนเครื่องใหม่ ซึ่งเป็นเครื่องที่ 2 ของประเทศไทย โดยจะมีระดับพลังงานสูงถึง 3 GeV เทียบเท่ากับเทคโนโลยีในประเทศมหาอำนาจด้านธวิทยาศาสตร์ เช่น สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส จีน และญี่ปุ่น โครงการนี้จะช่วยยกระดับโครงสร้างพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ขั้นสูงของไทยให้ก้าวสู่ระดับสากล รองรับงานวิจัยเชิงลึกได้มากขึ้น และสร้างความมั่นคงทางเทคโนโลยีให้กับประเทศในระยะยาว

ภาพ สุรกิจ แก้วมรกต