ปลัด อว. กล่าวปาฐกถาพิเศษ “การพัฒนาที่ยั่งยืนและการเปลี่ยนแปลงระดับฐานราก (Transformation)” ผ่านเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างภาคส่วนเพื่อ "การพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย" พ.ศ. 2565

          วันที่ 26 กรกฎาคม 2565 ศ.ดร.นพ.สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมงาน เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างภาคส่วนเพื่อ "การพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย" พ.ศ. 2565 (Thailand Sustainable Development Forum 2022) สร้างกลไกในการนำข้อมูลไปสู่การกำหนดวาระนโยบาย หรือประเด็นสำคัญ เพื่อความยั่งยืนของประเทศไทย ผ่านการสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์ ในการจัดทำข้อมูลสถานการณ์ สถานะและช่องว่างในการดำเนินงานเป้าหมายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย รวมทั้งส่งเสริมให้เกิดเครือข่ายและการทำงานร่วมกันของนักวิชาการและภาคส่วนต่าง ๆ อย่างบูรณาการข้ามศาสตร์ ไปจนก่อให้เกิดความมุ่งมั่นในการดำเนินงานเร่งรัดการบรรลุเป้าหมายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทยภายในปี พ.ศ. 2573 พร้อมกล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “การพัฒนาที่ยั่งยืนและการเปลี่ยนแปลงระดับฐานราก (Transformation)” ณ ห้องอินฟินิตี้ บอลรูม ชั้น G โรงแรมพูลแมน คิงเพาเวอร์ กรุงเทพฯ

         ศ.ดร.นพ.สิริฤกษ์ กล่าวว่า ในส่วนของประเทศไทยที่กำลังดำเนินการอยู่ทางภาควิชาการ วิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัย และอื่น ๆ เห็นว่าพัฒนาขึ้นมาเรื่อย ๆ การดีขึ้นนี้ไม่ใช่เพียงแค่ชั่วคราว แต่เป็นการดีขึ้นแบบที่ทุกคนพัฒนาขึ้นหมดและมีความยั่งยืน ความสำคัญของการเปลี่ยนแปลงระดับฐานราก เพื่อการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ในภาพรวมของโลก การดำเนินงานด้าน SDGs ไม่เป็นไปตามแผน เพื่อจะบรรลุ 169 เป้าประสงค์ บางมิติยังสวนทางกับเป้าหมาย แต่ละภูมิภาคมีประเด็นที่เสื่อมถอยและก้าวหน้าแตกต่างกัน ปัญหาด้านการเก็บข้อมูล การวิเคราะห์ประเมินและพัฒนาตัวชี้วัด การดำเนินการของประเทศแทบทั้งหมดยังเป็นการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย และยังคงเป็นแบบ Business-As-Usual ถ้าไม่มีการดำเนินการแบบ Transformation คือ มีการเปลี่ยนแปลงในโครงสร้างและระบบของการขับเคลื่อน SDGs ให้บูรณาการมาก ขึ้นกว่านี้ โลกจะไม่สามารถบรรลุ SDGs ได้ทันปี 2030 ดังนั้น หลักสำคัญคือต้องปรับจากการมอง ให้คิดว่า SDG เป็นเรื่องของทุกคน และต้องหาเครื่องมือ กลไกที่จะเป็นตัวช่วยเสริมการขับเคลื่อน

         สำหรับ Entry points ที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง หลัก ๆ มี 6 เรื่อง คือ (1) สุขภาวะและทรัพยากรมนุษย์ (2) เศรษฐกิจที่ยั่งยืนและเป็นธรรม (3) การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคพลังงานและ อุตสาหกรรมที่ยั่งยืน (4) การพัฒนาของพื้นที่เมืองและพื้นที่กึ่งเมือง (5) ระบบอาหารที่ยั่งยืน และโภชนาการเพื่อสุขภาพ (6) ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมของโลก สำหรับด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี “จุดคานงัดที่สำคัญ” เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงระดับฐานราก 1. ทุกภาคส่วนในการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนต้องทำงานร่วมกันในการใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้ที่มีอยู่ 2. รัฐบาล เครือข่ายความร่วมมือด้านการวิจัย มหาวิทยาลัย ฐานข้อมูลและห้องสมุดจะต้องทำงานร่วมกันเพื่อเพิ่มระดับการเข้าถึงความรู้ ข้อมูลแบบแยกย่อย รวมถึงการพัฒนาและคุณภาพของระบบอุดมศึกษา 3. ต้องมีการยกระดับการสนับสนุนงานวิจัยที่อยู่บนฐานของภารกิจการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยสนับสนุนทั้งงานวิจัยในสาขา Sustainability Science (ซึ่งเป็นสาขาของการทำงานแบบข้ามศาสตร์ที่เรียกว่า ‘Transdisciplinary’ ซึ่งเน้นไปที่การผลิตความรู้ร่วมกัน) และในศาสตร์อื่นๆ 4. ต้องสร้างความเข้มแข็งให้กับ “แพลตฟอร์ม” สำหรับการปฏิสัมพันธ์ระหว่าง วิทยาศาสตร์ นโยบาย และสังคม เพื่อให้ภาควิชาการและภาคสังคมส่งผ่านความรู้และความคิดเห็นไปถึงภาคนโยบายได้

         นอกจากนั้น กระทรวง อว. ได้ดูแลครอบคลุมไปยังมหาวิทยาลัย และได้เล็งเห็นความสำคัญมหาวิทยาลัยในระดับพื้นที่ ว่าเป็นกำลังสำคัญเพื่อขับเคลื่อน SDGs มีการสนับสนุนและส่งเสริมศักยภาพสถาบันอุดมศึกษาเพื่อขับเคลื่อน SDG โดยมีจุดมุ่งหมายให้สถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่งได้ใช้ ความสามารถและศักยภาพอย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถ ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางใหม่ และมหาวิทยาลัยเป็นฐาน ในการพัฒนา การขับเคลื่อนของ อว. ที่สำคัญต่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย ภายใต้แนวคิดการเปลี่ยนแปลงระดับฐานราก คือ การสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน โดยเชื่อมโยงองค์ความรู้จากหน่วยงานในสังกัด อว. ได้แก่ สถาบันอุดมศึกษา และหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ว. และ ท.) ในการบูรณาการความร่วมมือในการทำงานกับหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อตอบโจทย์วิจัยของประเทศ บริหารจัดการทรัพยากรด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารระหว่างสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย เพื่อการศึกษาวิจัย ระดับชาติ รวมทั้งส่งเสริมการใช้ทรัพยากรร่วมกันและพัฒนาองค์ความรู้สู่สังคมผ่านเครือข่ายสารสนเทศเพื่อพัฒนาการศึกษา สร้างระบบฐานข้อมูลรวบรวมงานวิจัยทั่วประเทศ ผ่านระบบข้อมูลสารสนเทศวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ และขับเคลื่อนระบบนิเวศน์การวิจัย ผ่าน “อุทยานวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย” และ “อุทยานวิทยาศาสตร์ภูมิภาค”