“น้ำสะอาด” จุดเริ่มต้นของคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน กรมวิทยาศาสตร์บริการ นำนวัตกรรมยกระดับระบบประปาหมู่บ้านไทย

     “น้ำสะอาด” เป็นปัจจัยพื้นฐานของการดำรงชีวิตและเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชนทุกคนควรได้รับ แต่ในความเป็นจริง หลายชุมชนของประเทศไทยยังคงประสบปัญหาคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้านที่ไม่ได้มาตรฐาน ทั้งด้านความใส สี กลิ่น ตลอดจนการปนเปื้อนของเชื้อโรค ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพ คุณภาพชีวิต และความเชื่อมั่นของประชาชนผู้ใช้น้ำ

     ปัญหาดังกล่าวไม่ได้เกิดจากแหล่งน้ำเพียงอย่างเดียว หากยังรวมถึงข้อจำกัดด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี และบุคลากรผู้ดูแลระบบประปาหมู่บ้าน ทำให้หลายพื้นที่ไม่สามารถบริหารจัดการระบบผลิตน้ำประปาให้มีประสิทธิภาพได้อย่างต่อเนื่อง

   กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) โดยสถาบันวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีชุมชน จึงนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม มาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาอย่างตรงจุด ผ่านการพัฒนา “เทคโนโลยีที่เหมาะสม” สำหรับชุมชน ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ใช้งานง่าย มีประสิทธิภาพสูง ต้นทุนไม่สูง และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงในพื้นที่ตามภูมิภาคต่างๆของประเทศไทย อาทิ นวัตกรรมเครื่องกรองน้ำระบบสารกรองการที่ถูกพัฒนาให้สามารถกรองสนิมเหล็ก ตะกอน กลิ่นคลอรีน และความกระด้างในน้ำที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของผู้บริโภคได้ โดยผ่านระบบการกรองตะกอนและสนิมเหล็ก ระบบการกำจัดกลิ่นคลอรีน ระบบการกรองสารลดความกระด้าง แล้วผ่านเข้าสู่ระบบกรองใสและระบบฆ่าเชื้อโรคด้วยแสงยูวี

   ดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทนอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ ได้เน้นย้ำถึงประสิทธิภาพของระบบประปาหมู่บ้านเพื่อการสร้างความเชื่อมั่นแก่พี่น้องประชาชนผู้บริโภค โดยกล่าวว่า นวัตกรรมสำคัญของระบบปรับปรุงคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้าน คือ “ระบบเติมสารละลายสารส้มอัตโนมัติ” ช่วยลดขั้นตอนการเปิดปิดวาล์วและสามารถปรับปริมาณสารส้มให้เกิดการตกตะกอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทุ่นแรงงานคน และ “ระบบฆ่าเชื้อโรคด้วยรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) แบบอัตโนมัติ” ซึ่งช่วยกำจัดเชื้อโรคโดยไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างในน้ำ ทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดปลอดภัยต่อการอุปโภคบริโภคมากยิ่งขึ้น ซึ่งนวัตกรรมทั้งสองระบบได้รับการออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชนไทย เน้นความเรียบง่ายในการใช้งาน ดูแลรักษาไม่ซับซ้อน และลดภาระค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการ จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการยกระดับคุณภาพระบบประปาหมู่บ้านให้มีมาตรฐานเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน โดยมีความสะอาดปลอดภัยตามเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัย

     นอกจากนี้ ดร.พจมาน ท่าจีน ได้กล่าวถึงการเพิ่มประสิทธิภาพและการสร้างความยั่งยืนของการพัฒนาเทคโนโลยีดังกล่าว โดยกรมวิทยาศาสตร์บริการได้มีการพัฒนากระบวนการบริหารจัดการด้วยการถ่ายทอดเทคโนโลยีและสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เหมาะสมกับหน่วยงานในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้และขยายผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ถือเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงภาครัฐ นักวิชาการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ ให้ร่วมกันพัฒนาแนวทางบริหารจัดการระบบประปาหมู่บ้านที่มีคุณภาพ ตอบโจทย์ปัญหาของแต่ละชุมชน และสามารถดูแลระบบได้ด้วยตนเองในระยะยาว เป็นการสร้างความมั่นคงด้านน้ำสะอาดและพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชนให้สามารถบริหารจัดการระบบน้ำได้อย่างยั่งยืน

     ภารกิจของกรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สะท้อนให้เห็นความสำคัญของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป หากแต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงน้ำสะอาด และสร้างความมั่นคงด้านสาธารณสุขให้กับประเทศ ดังนั้น เมื่อองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ถูกนำไปใช้แก้ไขปัญหาที่แท้จริงของชุมชน พร้อมกับการสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เข้มแข็ง ระบบประปาหมู่บ้านของไทยก็จะไม่เป็นเพียงแหล่งน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภค แต่จะกลายเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และสังคมของประเทศอย่างมั่นคงต่อไป

เผยแพร่ข่าว : นางสาวเยาวลักษณ์  ทับช้างโท

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
กลุ่มสื่อสารองค์กร
โทรศัพท์ 0 2333 3700
E-mail : pr@mhesi.go.th
Facebook : MHESIThailand
Instagram : mhesithailand
Tiktok : @mhesithailand
X (Twitter) : @MHESIThailand
YouTube : @MHESIThailand
Call Center 1313