นาโนเทค สวทช. คว้ารางวัลนักเทคโนโลยีรุ่นใหม่ ปี 2569 ชู MOFs วัสดุขั้นสูงดักจับ CO2 และไอน้ำครบวงจร ต่อยอดสู่ภาคอุตสาหกรรม

     (วันที่ 20 ตุลาคม 2569) ณ C asean Ratchada กรุงเทพมหานคร: ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมกล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ Keynote Speech: Unfinished Business ภายในงาน Outstanding Technologist Awards & Techinno Forum 2026 ซึ่งจัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Unfinished Business” เพื่อเป็นเวทีทบทวนและขับเคลื่อนประเด็นสำคัญในระบบนวัตกรรมของไทย โอกาสนี้ ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และ ดร. ภญ.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ เข้าร่วมรับฟังปาฐกถาพิเศษและร่วมแสดงความยินดีแก่ผู้ได้รับรางวัล

      สำหรับผลรางวัลในปีนี้ ดร.บุญรัตน์ รุ่งทวีวรนิตย์ นักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ภายใต้กระทรวง อว. ได้รับรางวัลนักเทคโนโลยีรุ่นใหม่ ประจำปี 2569 จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ “เทคโนโลยีวัสดุพรุน Metal–Organic Frameworks (MOFs) สำหรับการดักจับ CO₂ และไอน้ำแบบครบวงจร” สะท้อนศักยภาพงานวิจัยไทยในการพัฒนาวัสดุขั้นสูงสู่เทคโนโลยีที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรมและสิ่งแวดล้อม โดยมี รศ.ดร. ศักรินทร์ ภูมิรัตน ประธานมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นผู้มอบรางวัล นับเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของ สวทช. ที่สะท้อนศักยภาพของบุคลากรวิจัยในการสร้างสรรค์ผลงานวิจัยและเทคโนโลยีที่มีคุณค่า และสามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์ได้จริงจากผลงาน

     จากปัญหาสภาวะโลกร้อนอันเนื่องมาจากการปล่อยแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ทำให้ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกได้ตระหนักถึงความจำเป็นในการลดการปล่อยแก๊ส CO₂ สู่ชั้นบรรยากาศ โดยประเทศไทยได้กำหนดเป้าหมายการปล่อยแก๊สเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2593 การไปถึงเป้าหมายดังกล่าว นอกจากมาตรการอื่น ๆ แล้ว ยังมีความจำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีการดักจับ การใช้ประโยชน์ และการกักเก็บคาร์บอน (carbon dioxide capture, utilization, and storage, CCUS) ดังนั้น เทคโนโลยีดักจับคาร์บอนจึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยลด CO₂ จากแหล่งกำเนิด โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยแก๊สเรือนกระจกได้ยาก (hard-to-abate sector) การพัฒนาวัสดุและระบบดักจับแก๊ส CO₂ ที่มีประสิทธิภาพ และต่อยอดสู่การใช้งานจริงได้ จึงเป็นอีกก้าวสำคัญในการสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ และเพิ่มโอกาสให้ประเทศไทยพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองเพื่อตอบโจทย์ทางด้านสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

     ดร.บุญรัตน์ กล่าวว่า วัสดุโครงข่ายโลหะ-อินทรีย์ หรือ Metal–Organic Frameworks (MOFs) เป็นวัสดุที่มีรูพรุนระดับนาโน สามารถออกแบบโครงสร้างและสมบัติทางเคมีให้เลือกดูดซับโมเลกุลเป้าหมายได้อย่างจำเพาะ และใช้พลังงานต่ำในการคายซับเพื่อนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ ทีมวิจัยพัฒนา MOFs สำหรับดักจับแก๊ส CO₂  ตั้งแต่ตั้งแต่ความเข้มข้นร้อยละ 0.1 ถึงร้อยละ 20 เพื่อให้ครอบคลุมแหล่งแก๊สไอเสียต่าง ๆ ของไทย

     จุดเด่นของผลงานอยู่ที่การพัฒนาเทคโนโลยีแบบครบวงจร ตั้งแต่การออกแบบวัสดุ การทดสอบสมบัติการดูดซับแก๊สในสภาวะเสมือนจริง การขยายกำลังการผลิตด้วยกระบวนการสังเคราะห์แบบไหลต่อเนื่อง การขึ้นรูป  MOFs จากผงเป็นเม็ดวัสดุดูดซับ สารเคลือบที่ใช้งานได้บนวัสดุต่าง ๆ ไปจนถึงการพัฒนาระบบต้นแบบสำหรับใช้งานจริง ภายใต้แนวคิด “Drop-in Upgrade” เพื่อให้สามารถนำวัสดุไปทดแทนหรือยกระดับระบบเดิมของโรงงานได้ โดยลดความจำเป็นในการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์หลัก ปัจจุบัน เทคโนโลยีการผลิต MOFs ที่พัฒนาขึ้นสามารถขยายกำลังการผลิตได้มากกว่า 50 เท่าและอยู่ในระหว่างการต่อยอดสู่ระบบผลิตวัสดุที่ผลิตได้ในระดับไม่น้อยกว่า 100 กิโลกรัมต่อวัน  ในขณะที่เทคโนโลยีขึ้นรูปวัสดุแบบเม็ดมีกำลังการผลิตมากกว่า 20 กิโลกรัมต่อวัน และมีการพัฒนาต้นแบบระบบดักจับแก๊ส CO₂ ด้วยกระบวนการแยกแก๊สแบบสลับความดัน หรือ Vacuum Pressure Swing Adsorption (VPSA) สำหรับขยายผลสู่การทดสอบกับแก๊สไอเสียจริง

     ดร.บุญรัตน์เผยว่า ผลการทดสอบระบบต้นแบบระดับห้องปฏิบัติการ พบว่าสามารถแยกแก๊ส CO₂ จากแก๊สไอเสียที่มี CO₂ ร้อยละ 15 ได้ CO₂ ที่มีความบริสุทธิ์มากกว่าร้อยละ 93 ขณะนี้ได้ขยายผลสู่การจัดสร้างต้นแบบระดับสนามสำหรับการดักจับแก๊ส CO₂ เพื่อทดสอบการดักจับจากแก๊สไอเสียจริงจากปล่องไอเสียของโรงไฟฟ้า ภายใต้ความร่วมมือระหว่างนาโนเทค สวทช. และ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย

    นอกจากนี้ ทีมวิจัยยังได้นำเทคโนโลยีแบบครบวงจรที่พัฒนาขึ้นมาใช้ในการพัฒนาเทคโนโลยีสำหรับการลดความชื้นต่ำยิ่งยวด ซึ่งมีความจำเป็นต้องใช้ในอุตสาหกรรมแบตเตอรี่และเซมิคอนดักเตอร์ โดยอยู่ในขั้นการศึกษาความเป็นไปได้เชิงพาณิชย์ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้น นอกจากใช้กับแก๊ส CO₂ แล้ว ยังสามารถประยุกต์ใช้กับแก๊สอื่น ๆ ช่วยเพิ่มโอกาสทางธุรกิจ มีศักยภาพลดการพึ่งพาเทคโนโลยีนำเข้า และเสริมขีดความสามารถการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทย

     “ผมรู้สึกเป็นเกียรติและดีใจอย่างยิ่งที่ผลงานวิจัยได้รับการยอมรับ รางวัลนี้เป็นกำลังใจสำคัญให้ทีมวิจัยมุ่งมั่นพัฒนาเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง เพราะเป้าหมายของเราไม่ใช่เพียงการพัฒนาวัสดุที่มีประสิทธิภาพในห้องปฏิบัติการ แต่ต้องทำให้เทคโนโลยีสามารถผลิตได้จริง ใช้งานได้จริง และตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรม ในระยะต่อไป เราจะเร่งทดสอบและขยายขนาดระบบต้นแบบร่วมกับพันธมิตรภาคเอกชน เพื่อผลักดันการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ ทั้งด้านการดักจับแก๊ส CO₂ และการควบคุมความชื้น ซึ่งจะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มจากงานวิจัยไทยและสนับสนุนการลดการปล่อยแก๊สเรือนกระจกของประเทศ” ดร.บุญรัตน์ กล่าว

    ผลงานนี้สะท้อนบทบาทของนาโนเทค สวทช. ในการผลักดันงานวิจัยวัสดุขั้นสูงจากระดับห้องปฏิบัติการสู่เทคโนโลยีที่พร้อมนำไปต่อยอดในภาคอุตสาหกรรม โดยดำเนินงานร่วมกับพันธมิตร อาทิ บริษัท ครูเกอร์ เอเซีย อินดัสทรีส์ (ไทยแลนด์) จำกัด บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย บริษัท เอสซีจี ซิเมนต์ จำกัด และบริษัท โอโบตรอนส์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด เพื่อขยายผลนวัตกรรมไทยให้เกิดประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม และมีส่วนสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านของประเทศไทยสู่สังคมและอุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน

เผยแพร่ข่าว : นางสาวเยาวลักษณ์  ทับช้างโท

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
กลุ่มสื่อสารองค์กร
โทรศัพท์ 0 2333 3700
E-mail : pr@mhesi.go.th
Facebook : MHESIThailand
Instagram : mhesithailand
Tiktok : @mhesithailand
X (Twitter) : @MHESIThailand
YouTube : @MHESIThailand
Call Center 1313